Artsakhpress

Հարցազրույց

Արայիկ Հարությունյանի առաջարկը տեղին է, և չպետք է վախենալ արտաքին պարտքից. Թաթուլ Մանասերյան

Տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, Երրորդ գումարման ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր, «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Թաթուլ Մանասերյանը կարծում է, որ պետք է մշակել մեխանիզմ, որը թույլ կտա քաղաքացիական հանրության՝ հատկապես փորձագիտական հատվածի մասնակցությունը փոխառու միջոցների ներգրավմանն առնչվող որոշումների կայացման, մոնիթորինգի մշտադիտարկման, որից հետո արդեն արդյունքների վերահսկման գործընթացում:

Արայիկ Հարությունյանի առաջարկը տեղին է, և չպետք է վախենալ արտաքին պարտքից. Թաթուլ Մանասերյան

Արայիկ Հարությունյանի առաջարկը տեղին է, և չպետք է վախենալ արտաքին պարտքից. Թաթուլ Մանասերյան
ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ, 20 մարտի, ԱՐՑԱԽՊՐԵՍ: Թաթուլ Մանասերյանը նման կարծիք է հայտնել «Արցախպրես»-ի թղթակցի հետ զրույցում՝ անդրադառնալով Արցախի նախկին վարչապետ Արայիկ Հարությունյանի՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին ուղղված բաց նամակին, որով առաջարկվում է մեծացնել արտաքին պարտքի ծավալը:
Տնտեսագետի խոսքով՝ այս դեպքում Արայիկ Հարությունյանի առաջարկը տեղին է, և չպետք է վախենալ արտաքին պարտքից, եթե գիտենք ինչպես օգտագործել, և եթե դա կարողանում ենք նպատակին ծառայեցնել:
«Կան որոշակի մոտեցումներ և սկզբունքներ, որոնք ոչ միայն մեզանում են կիրառվում, այլ ամբողջ աշխարհում: Դրանք մշակված են միջազգային չափորոշիչներով՝ միջազգային կառույցների կողմից: Մասնավորապես՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը համախառն ներքին արդյունքի ցուցանիշի համեմատ արտաքին պարտքի շեմը սահմանել է 60 %: Սա մեթոդաբանորեն որևէ երկրի, այդ թվում՝ Արցախի և Հայաստանի Հանրապետությունների համար չի կարող լինել ընդունելի, քանի որ պետական պարտքը, որի մի մասը կազմում է արտաքին պարտքը, պետք է լինի հիմնավորված: Կա նաև ներքին պարտք, և կան երկրներ, որոնց ֆինանսական դեֆոլտը հենց ներքին պարտքի պատճառով է եղել: Դրա վառ օրինակներից է ՌԴ-ն, Հարավ-Արևելյան Ասիայի մի շարք երկրներ, Արգենտինան և այլք»,- նշել է Թ. Մանասերյանը:
Նրա խոսքով՝ հայտնի ռուս գիտնական Սերգեյ Գլազևի մշակած տեսությունը շատ ավելի նվազ չափով շեմ է սահմանել 25 % ներքին պարտքի և 25 % արտաքին պարտքի համար, որը շատ ավելի մոտ է տրամաբանությանը:
«Գոյություն ունեն նաև այլ մոտեցումներ: Սակայն, կարծում եմ, եթե հարցին մոտենում ենք այս տեսանկյունից և ուզում ենք դնել սահմանային մեծություններ, ապա ավելի ընդունելի է Սերգեյ Գլազևի մոտեցումը: Մեր երկրում երկար տարիներ առկա էր 60 % արտաքին պարտք- ՀՆԱ հարաբերակցությունը: Բարեբախտաբար, երկու տարի առաջ ինձ հաջողվեց համոզել ՀՀ կառավարությանը, որ պետական պարտքը ՀՆԱ-ի նկատմամբ նվազեցվի մինչև 40 %, և սա ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը համարձակություն ունեցավ սահմանել: Կան երկրներ, ինչպես օրինակ ԱՄՆ-ն, Ճապոնիան, որոնք գիտեն ինչպես օգտագործել արտաքին փոխառությունները, հիմնավորել փոխառություններին դիմելը, և նրանց համար արդյունավետ է դրա օգտագործումն անգամ այն դեպքում, երբ ԱՄՀ սահմանած շեմը վաղուց գերազանցված է: Ստացված արդյունքներն էլ օգնում են սպասարկել, կառավարել արտաքին պարտքը: Այստեղ կան նրբություններ, որոնք խիստ կարևոր են՝ հասկանալու այն համարձակ մոտեցումը որն առաջ է քաշված պարոն Արայիկ Հարությունյանի կողմից, ինչպես նաև ընկալել, թե որքանով են իրատեսական և որքանով կարող են օգտակար լինել տնտեսության զարգացմանը»,- ավելացրել է Թ. Մանասերյանը:
Տնտեսագետը կարծում է, որ խնդիրն այն է, որ գոնե մինչ օրս ՀՀ օրինակը վկայում է, որ կամայական են եղել արտաքին պարտքի ներգրավմանն ուղղված տարբեր կառավարությունների քայլերը:
Նրա խոսքով՝ ըստ էության, ՀՀ կառավարությունը պայմանավորվել է փոխառություններ ներգրավել միջազգային կազմակերպություններից, տարբեր երկրների կառավարություններից, որից հետո ներկայացրել է Ազգային ժողովին՝ հաստատելու այդ պայմանագրերը: Սակայն, չնայած օրենքի պահանջներին, դրանց թափանցիկությունը՝ որպես կանոն, չի ապահովվել, և գերակշիռ մասն օգտագործվել է ոչ այդքան վերահսկելի ձևով:
«Ձևավորվել է այնպիսի մի կարծրատիպ, որ արտաքին պարտքը ինքնին սպառնալիք է դիտարկվում: 2009 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, երբ ունեինք շատ ցածր պարտքի մակարդակ, արտաքին պարտքը կազմում էր 1.5-1.6 միլիարդ դոլար: Անգամ այդ ժամանակ կար դժգոհություն: Դժգոհությունը ոչ թե պարտքի չափերից էր, այլ պարտքի օգտագործման արդյունավետությունից: Հետո ավելացավ արտաքին պարտքը, սակայն դրանից չավելացավ օգտագործման արդյունավետությունը, և մարդիկ չհամոզվեցին, որ դա ինչ-որ հստակ նպատակ ունի, որը կարող է բարձրացնել տնտեսությունը, որը կարող է ազդել մարդկային զարգացման վրա, սոցիալական խնդիրներ լուծել և, ի վերջո, որից ստացված եկամուտներից ու արդյունքներից կարելի է նաև մասհանումներ անել պարտքի կառավարման համար: Կա նաև մեկ այլ կարևոր հանգամանք՝ օրենսդիր մարմինն ունի հստակ պահանջներ՝ ինչպես մոտենալ արտաքին պարտքին՝ որպես ինստիտուտ:
Ամենազարգացած տնտեսությունն անգամ կարիք ունի ներդրումների, ֆինանսական ներարկումների: Այս պարագայում պետք է ներկայացվի անհրաժեշտությունը, թե հատկապես, որ ոլորտում կա դրա սուր պակասը և հիմնավոր հաշվարկներ կատարվեն առ այն, թե փոխառությունը, որ պետք է վերցվի, ինչպես կարող է օգտագործվել: Եթե այդ նպատակը ճիշտ է ներկայացվում, ապա պետք է դիմել Ազգային ժողով, ստանալ համաձայնությունը, միգուցե քննարկումների ընթացքում կարող են լինել շտկումներ, որից հետո արդեն անցնել գործընթացին:
Կարծում եմ՝ հիմնական պահանջները սրանք են, որ պետք է դրվեն և ապահովեն հանրության մասնակցությունը, աշխատանքի թափանցիկությունը, արդյունավետությունը, արհեստավարժությունը, պատասխանատվությունը, հաշվետվողականությունը: Ավելի էական նշանակություն ունի հեռանկարային զարգացման տեսլականի մշակումը, որից կբխեն առաջնահերթությունները, ինչն էլ կօգնի կողմնորոշվելու լոկոմոտիվային ճյուղերի հստակեցման և դրանց զարգացման համար ներքին և արտաքին ռեսուրսների, այդ թվում՝ արտաքին փոխառությունների ներգրավման հարցերում: Այս բոլոր դրույթները շատ կարևոր են: Այս պարագայում հավատացած եմ, որ ռիսկը կարող է արդարացված լինել և կարող է նպաստել տնտեսության զարգացմանը»,- մասնավորապես նշել է Թ. Մանասերյանը:
Զրույցը՝ Անի Ավանեսյանի

     

Քաղաքական

Տնտեսական

Հասարակական

Ռազմական

Ամենադիտված

ամիս

շաբաթ

օր

Ավստրալիայում տոննաներով գազար են նետել ուղղաթիռից՝ կենդանիներին կերակրելու համար

Կենսաթոշակների բարձրացում անպայման լինելու է. ոլորտի պատասխանատու

Երիտասարդների և սիրո բարեխոս Սուրբ Սարգսի տոնն այս տարի կնշվի փետրվարի 8-ին

Ադրբեջանցի օպերային երգիչը հրաժարվել է հայուհու հետ ելույթ ունենալ էթնիկ պատկանելության պատճառով

«Շատ վիրավորված եմ քեզանից»․ Արայիկ Հարությունյանը՝ Հրանտ Բագրատյանին

Կարմիր շուկայում բազմաբնակարան շենքերի կառուցման աշխատանքներն ընթացքի մեջ են

Հանրապետությունում շմոլ գազի հետևանքով քաղաքացիներ են թունավորվել. նրանց վիճակը բավարար է

Հայ-ադրբեջանական սահմանին պայմանագրային զինծառայող է վիրավորվել

Բակո Սահակյանն այցելել է մի շարք զորամասեր

Search