Artsakhpress

Վերլուծական

Եվրոպական միությունը և Միացյալ Նահանգները պատժում են Թուրքիային երկու տարբեր խախտումների համար

Անորոշության և հակասության մի քանի ամիսներից հետո, թե՛ Եվրամիությունը (ԵՄ), թե՛ Միացյալ Նահանգները նույն շաբաթվա ընթացքում որոշեցին պատժել Թուրքիային երկու տարբեր խախտումների համար:

Եվրոպական միությունը և Միացյալ Նահանգները պատժում են Թուրքիային երկու տարբեր խախտումների համար

Եվրոպական միությունը և Միացյալ Նահանգները պատժում են Թուրքիային երկու տարբեր խախտումների համար
ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ, 24 հուլիսի, ԱՐՑԱԽՊՐԵՍ: «Ասսոշեյթեդ պրես» (The Associated Press) գործակալությունը հուլիսի 16-ին հաղորդել է, որ ԵՄ արտաքին գործերի նախարարները «հաստատել են պատժամիջոցներ Թուրքիայի դեմ՝ գազի հորատման աշխատանքներ կատարելու համար այն ջրերում, որտեղ ԵՄ անդամ Կիպրոսն ունի յուրահատուկ տնտեսական իրավունքներ: Նրանք հայտարարել են, որ կասեցնում են օդային փոխադրումների մասին համաձայնագրի բանակցությունները, ինչպես նաև բարձր մակարդակի Թուրքիա-ԵՄ երկխոսությունները և կոչ են անում Եվրոպական ներդրումային բանկին վերանայել իր վարկավորումը» Թուրքիային:
ԵՄ արտգործնախարարները դժգոհեցին, որ «չնայած Եվրամիության բազմաթիվ կոչերին՝ դադարեցնելու անօրինական գործունեությունը Միջերկրական ծովի արևելյան հատվածում, Թուրքիան շարունակեց իր հորատման աշխատանքները Կիպրոսի արևմտյան մասում և սկսեց երկրորդ հորատման աշխատանքը Կիպրոսի հյուսիս-արևելքում, կիպրական տարածքային ջրերում»:
Անկարայի իշխանությունները, հատուկ թուրքական ամբարտավանությամբ ԵՄ որոշումը անվանեցին «անպետք»: Ավելին, Թուրքիայի արտգործնախարար Մեվլութ Չավուշօղլուն հայտարարեց. «Մենք երեք նավ ունենք Միջերկրական ծովի արևելյան հատվածում, ուղարկելու ենք չորրորդը»:
ԵՄ արտգործնախարարները զգուշացրեցին, որ Թուրքիայի նկատմամբ կկիրառվեն  լրացուցիչ պատժամիջոցներ, եթե նա չհրաժարվի Կիպրոսի շուրջ ծավալվող անօրինական հորատման աշխատանքներից:
Միևնույն ժամանակ, ամիսների անվճռականությունից հետո, նախագահ Թրամփը վերջապես որոշեց արգելել Թուրքիային ձեռք բերել ԱՄՆ-ի նորագույն F-35 կործանիչները, չնայած որ Թուրքիան արդեն վճարել էր մեկ միլիարդ դոլար 116 կործանիչ ձեռք բերելու համար և մասնակցել էր ինքնաթիռի որոշ մասերի արտադրության ծրագրին, որի դադարեցման հետևանքով Թուրքիայի պաշտպանության արդյունաբերությանը կհասցվի շուրջ 10 միլիարդ դոլարի վնաս։
Մի քանի առիթներով Թրամփը արդարացրել է Թուրքիայի կողմից ռուսական S-400 հրթիռների ձեռքբերումը՝ սխալմամբ մեղադրելով Օբամայի վարչակազմին ամերիկյան «Փեթրիոթ» հրթիռները Թուրքիային վաճառելուց հրաժարվելու համար: Իրականում Թուրքիան է, որ չի ընդունել ԱՄՆ-ի առաջարկած վաճառքի պայմանները:
Մյուս կողմից, Թրամփը շռայլ գովեստի խոսքեր էր ասում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հասցեին այն ժամանակ, երբ ՆԱՏՕ-ի ղեկավարները, ԱՄՆ Կոնգրեսը և անվտանգության աշխատակիցները նախազգուշացրել էին Թրամփին, որ Թուրքիային F-35-երի վաճառքը կարող է վտանգել ինքնաթիռների մասին գաղտնիությունը և խախտել ՆԱՏՕ-ի զինահամակարգի հետ ռուսական հրթիռների օպերատիվ համատեղելիությունը:
Հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության ակնհայտ սպառնալիքները կապված Թուրքիայի կողմից ռուսական հիթիռների ձեռքբերման հետ, Թրամփն այլընտրանք չուներ, քան չեղյալ համարել Թուրքիային F-35 ինքնաթիռների վաճառքի համաձայնագիրը: Հակառակ դեպքում, Թրամփը կհայտնվեր ծիծաղելի իրավիճակում՝ կիրառելով «Առաջինը Թուրքիան», այլ ոչ թե իր սիրելի «Առաջինը Ամերիկան» կարգախոսը:
Հուլիսի 17-ին Սպիտակ տունը հայտարարեց, որ «F-35-ը չի կարող գոյակցել ռուսական հետախուզական տվյալների հավաքագրման պլատֆորմի հետ, որը կօգտագործվի նրա նորագույն հնարավորություններն իմանալու համար»: Նշվում էր, որ Թուրքիայի կողմից ռուսական S-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգի ձեռքբերման որոշումն անհնարին է դարձնում նրա հետագա ներգրավվածությունը F-35 կործանիչների համատեղ ծրագրում:
ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի՝ գնումների և կայուն զարգացման հարցերով տեղակալ Էլեն Լորդը հայտարարել է. «ԱՄՆ-ը և F-35-ի գծով գործընկերները համաձայն են Թուրքիայի մասնակցությունը այս ծրագրին կասեցնելու և Թուրքիային այդ ծրագրից պաշտոնապես հեռացնելու համար գործընթաց նախաձեռնելու որոշմանը»:
Թուրքիայի արտգործնախարար Մեվլութ Չավուշօղլուն իր սովորական ամբարտավան ոճով զգուշացրել է ԱՄՆ-ին, որ եթե նա պատժամիջոցներ կիրառի Թուրքիայի նկատմամբ, ապա իր երկիրը վրեժխնդիր կլինի իր սեփական պատժամիջոցների փաթեթով ընդդեմ ԱՄՆ-ի: Եկեք տեսնենք, թե արդյոք Թուրքիան իր բարձրակոչ հայտարարություններից բացի կիրականացնի իր սպառնալիքները: Ակնհայտ է, որ ԱՄՆ-ի տնտեսական պատժամիջոցները կարող են հանգեցնել Թուրքիայի փխրուն տնտեսության ամբողջական փլուզման:
Նախագահ Թրամփը, որը շատ հաճախ անտեսում է ԱՄՆ ազգային շահերը շահութաբեր գործարար պայմանավորվածությունների հաշվին, հայտարարել էր, որ Թուրքիան ցանկանում է գնել միլիարդավոր դոլարների F-35 կործանիչներ: Ըստ սովորության, Թրամփը չափազանցրել է թվերը: Իրականությունն այն է, որ Թուրքիան ծրագրում էր ծախսել մեկ միլիարդ դոլար F-35 ինքնաթիռների ձեռքբերման վրա, այլ ոչ թե միլիարդներ: Բացի այդ, մի շարք երկրներ, այդ թվում `Նիդեռլանդները, Իսրայելը և Պարսկական ծոցի երկրներից մեկն արդեն նշել են, որ կփոխհատուցեն Թուրքիայի կողմից ձեռք չբերված կործանիչների համար՝ լրացուցիչ կործանիչներ ձեռք բերելու միջոցով:
Այնուամենայնիվ, F-35 կործանիչների թուրքական ձեռքբերման արգելումը միակ պատժամիջոցը չէ, որ կարող է կիրառվել Թուրքիայի դեմ: Թրամփը 2017 թ. ստորագրել է «Պատժամիջոցների միջոցով Ամերիկայի հակառակորդներին հակազդելու մասին» օրենքը (CAATSA): Նա պարտավոր է այս օրենքով պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ Ռուսաստանից հրթիռներ գնելու համար: Նման որոշումը կախված չէ Թրամփից: Այնուամենայնիվ, Wall Street Journal-ը հուլիսի 21-ին հաղորդել է, որ Թրամփը դեմ է Թուրքիայի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելուն: Նախագահն այս շաբաթ  նախատեսում է հանդիպել մի խումբ սենատորների հետ և քննարկել Թուրքիայի դեմ հնարավոր պատժամիջոցները, քանի որ  օրենսդիրների կողմից ճնշում է գործադրվում Անկարային պատժելու համար: Թրամփն ունի երեք տարբերակ. առաջին, խուսափել որևէ պատժամիջոցից, երկրորդ, հետաձգել պատժամիջոցները և երրորդ, առաջարկել պատժամիջոցների ավելի մեղմ տարբերակ: Ամենայն հավանականությամբ, ԱՄՆ Կոնգրեսը պատժամիջոցներ կկիրառի Թուրքիայի դեմ, եթե նախագահը դա չանի...
Նույնիսկ առանց պատժամիջոցների, Թուրքիան արդեն տուժել է միլիոնավոր դոլարների բացասական գովազդից: Անցյալ շաբաթ ԱՄՆ-ի մի շարք խոշոր հրատարակություններ խմբագրականներ գրեցին՝ հարցականի տակ դնելով Թուրքիայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին:
Wall Street Journal-ի խմբագրությունը գրեց. «Միացյալ Նահանգները և ՆԱՏՕ-ն այժմ այլընտրանք չունեն, քան վերանայել, թե արդյոք Թուրքիան շարունակում է մնալ որպես դաշինքի անդամ»:
Bloomberg-ը հրապարակեց մի խմբագրական՝ «Թուրքիան լքում է Արևմուտքը: Երթաս բարով» վերնագրով:
Ջեդ Բաբբինը «Վաշինգտոն թայմս» թերթում խմբագրական հոդված գրեց՝ «Թուրքիային վռնդե՛ք ՆԱՏՕ-ից» վերնագրով:
Ամեն անցնող օրվա հետ Թուրքիան ավելի ու ավելի է հեռանում ՆԱՏՕ-ից՝ հոգուտ Ռուսաստանի: Եվրամիության և ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների համադրումը մահագույժ կլինի Թուրքիայի տնտեսության և ՆԱՏՕ-ին անդամակցության համար...
 
Հարութ Սասունյան     
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

     

Քաղաքական

Հասարակական

Ռազմական

Ամենադիտված

ամիս

շաբաթ

օր

Ջաբրայիլի հոսպիտալի բժիշկները բարդ վիրահատությամբ փրկել են 18-ամյա զինծառայողի կյանքը

Սահմանված անվանակարգերում հայտնի են բերքի տոնի հաղթողները

Արցախը երբևիցե ՀՀ մարզ չի լինելու. Վիտալի Բալասանյան

ԿՀՎ-ի (CIA) գաղտնազերծված հույժ գաղտնի զեկույցը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ

Վերջին օրերի իրադարձությունները կարծես թե փաստում են, որ մոտենում ենք ատելության սահմանագծին. Արշավիր Ղարամյան

Ադրբեջանում ցածրակարգ ֆլեշմոբի կազմակերպիչները Արցախի սահմաններին մոտենալու հնարավորություն չունեն․ Դավիթ Բաբայան

Եթե Թուրքիային չկանգնեցնենք, կկրկնվի 1915 թ. Հայոց ցեղասպանությունը. Օսման Բայդեմիր

Գրիգորի Մարտիրոսյանը ներկայացրել է Ստեփանակերտի նորընտիր քաղաքապետին

Կայացել է «Վաղվա Արցախ» կուսակցության հիմնադիր համագումարը

Search